Dat is de boodschap van advocaat Dico Bogerd van BVD Advocaten. Hij verwijst naar de recente rechtszaak over een ontslag op staande voet die Dekamarkt verloor, waarna de super duizenden euro’s vergoeding moest betalen aan de medewerker. Bij dit soort zaken gaat het vrijwel altijd om zogeheten bagatel-delicten: het stelen van producten met een lage waarde, zoals bij de vermeende tompoucedief in de Deka-zaak. In ontslag op staande voet-zaken die bij de rechter komen trekken supermarkten in de helft van de gevallen aan het kortste eind. Dit komt zeer regelmatig omdat supermarkten niet tot nauwelijks communiceren over hun huisregels, weet Bogerd. ‘Als je dit niet doet ga je nat in de rechtbank. Het moet gewoon heel duidelijk zijn wat wel en niet mag in de winkel.’

Zaak Dekamarkt

In die zaak voor de rechtbank van Alkmaar stelde de rechter dat Dekamarkt de ontslagen medewerker herhaaldelijk had moeten wijzen op het zero-tolerance-beleid bij stelen. ‘Dit is nog niet vaak zo expliciet benoemd in de rechtspraak.’ Supermarkten dienen er in de toekomst dus rekening mee te houden dat ze medewerkers herhaaldelijk moeten wijzen op de regels die er gelden. Nu gebeurt dat niet altijd voldoende in de branche, benadrukt de advocaat.

Eén keer melden regels niet genoeg

Het één keer melden dat het reglement op intranet staat is niet voldoende en staat juridisch succes bij ontslag op staande voetzaken in de weg. ‘Vooral bij kassafuncties is dit extra belangrijk’, aldus Bogerd. Het verlies van de rechtszaak was voor Dekamarkt mogelijk helemaal niet nodig geweest. De supermarktketen streefde er namelijk zelf naar om regelmatig met personeel te spreken over de regels die gelden in de winkel, geeft de raadsman aan. ‘Als je dat dan niet doet, dan neemt de rechter je dat kwalijk.’

Reglementen supermarkten niet altijd handig

Supermarkten stellen hun reglementen niet altijd even handig op. En dat is juridisch niet slim. Zo bleek in een recente zaak van Dirk dat er bij bepaalde functiegroepen gelijk ontslag op staande voet werd gegeven en bij medewerkers in andere functiegroepen eerst een waarschuwing. ‘Ook zijn veel reglementen gedateerd en toe aan een update.’ Bogerd wijst supermarkten erop, gelijke gevallen gelijk te behandelen. Handhaaf consequent: geef niet die goede werkkracht die al 20 jaar in de winkel werkt bij het stelen van een croissant een waarschuwing, terwijl een ander voor hetzelfde vergrijp gelijk zijn congé krijgt. Dat werkt tegen de retailer in rechtszaken over ontslag op staande voet, aldus de jurist. ‘Dan gaat het ontslag op staande voet van tafel.’ Hij ziet dat supermarkten ook fouten maken in hun ontslagbrieven. Die vormen vaak de basis van een ontslag-op-staande-voetzaak. Alle cruciale feiten moeten hierin staan, is dit niet zo dan loopt de supermarktketen risico de zaak te verliezen.

Stelen is niet altijd ontslag op staande voet

Het ontvreemden van producten uit het schap door medewerkers hoeft niet altijd in ontslag op staande voet te resulteren. Bogerd herinnert zich een zaak waar supermarktpersoneel regelmatig het vleesvak leeg trok voor een barbecue na werktijd. De teamleider gaf hier toestemming voor. De leidinggevende die een voorbeeldfunctie heeft, vliegt in zo’n geval veelal de laan uit. En de medewerkers mogen dan soms blijven, geeft de advocaat aan. ‘Als de leidinggevende tegen een vakkenvuller zegt dat hij een zak chips open mag trekken, dan kun je die vakkenvuller niet veel verwijten.’ Die vlieger gaat overigens niet altijd op. ‘Als een supermarktketen herhaaldelijk laat weten dat bepaalde zaken niet mogen, dan kun je als medewerker natuurlijk niet volhouden dat je het niet weet. Je hebt ook een eigen verantwoordelijkheid.’

Supermarkten moeten alles doen om ontslag op staande voet te voorkomen

Ontslag op staande voet is de zwaarste sanctie die er is en heeft veel impact. ‘Je krijgt in zo’n geval geen WW. Alles valt weg.’ Dico Bogerd onderstreept daarom nogmaals: zorg voor duidelijke regels, wijs medewerkers herhaaldelijk dat op het overtreden van bepaalde regels consequenties staan en handhaaf die consequent. Trouwens, voegt Bogerd nog toe, als een zaak sneuvelt, dan wil dat nog niet zeggen dat de medewerkers niets te verwijten valt. Neem de tompouce-zaak. ‘De rechter vond hier dat beide partijen niet met elkaar verder kunnen en houdt ook rekening met de eigen schuld van de medewerker. Daarom wordt de arbeidsovereenkomst ontbonden. Het personeelslid krijgt dan wel een transitievergoeding mee en soms nog een billijke vergoeding.’