MSC is een afkorting van het Marine Stewardship Council en is wereldwijd het grootste keurmerk voor wilde vis. Maar hoe zat het verder ook alweer? In een notendop: MSC is een internationale non-profitorganisatie die in 1997 is opgericht door Unilever en het Wereld Natuur Fonds. Alle visserijen, merken, restaurants, visdetaillisten en supplychainorganisaties kunnen zich aanmelden om MSC-gecertificeerd te raken en zich te laten beoordelen door een onafhankelijke beoordelaar. De MSC-standaard is tot stand gekomen in een tweejarig, internationaal consultatieproces, waaraan experts uit wetenschap, milieuorganisaties en de visserijsector deelnamen.
MSC werkt aan de hand van drie principes. Allereerst moet het visbestand gezond zijn en niet overbevist. Daarnaast heeft de visserij minimale impact op het ecosysteem en als laatste wordt de visserij beheerd met regels, controle en handhaving. Traceerbaarheid is essentieel: een vis met het MSC-keurmerk moet in het gehele productieproces herleidbaar zijn tot de gecertificeerde visserij. Daarnaast moet het altijd gescheiden van reguliere vis worden behandeld. Nicolas Guichoux is global commercial director van MSC. De Fransman zit ten tijde van dit interview in Londen en niet in het Nederlandse hoofdkantoor van MSC in Den Haag. Hij staat Distrifood te woord in een
videogesprek.
Wat is volgens u nou precies de meerwaarde van het keurmerk voor vis?
‘We begonnen met een missie en visie om oceanen vol leven te laten beschermen voor komende generaties. Daarbij kijken we ook naar de oceanen als voedselbron voor de mens. We willen dat dit gebeurt met respect voor de natuur en voor de industrie, en een gezonde vispopulatie instandhoudt. Als een visserij succesvol is in duurzaamheid en in milieuprestaties, kan zij aan het einde van de toeleveringsketen een eco-label dragen dat stelt dat deze visserij MSC-gecertifieerde vis levert.’
‘Het gaat over traceerbaarheid. En het hele idee is dat je een vis kunt terugvolgen vanaf het moment dat hij is verpakt tot een product op een verantwoord ecologisch niveau tot aan een gecertificeerde visserij. Het betekent dus dat elke speler in de toeleveringsketen ook een certificering heeft om de goederen te leveren of verkopen: een systeem dat de leveranciers kan onderscheiden.’
‘Waarom we bestaan is omdat duurzaamheid óók winstgevend kan zijn voor bedrijven. Als je blijft vissen, houdt de toeleveringsketen ook op een gegeven moment op. Zo heeft overbevissing in de jaren negentig de ineenstorting van de kabeljauwvisserij in Newfoundland in Canada veroorzaakt. Dat was een van de grootste overbevissingsverhalen van de wereld. Er was daar een gigantisch kabeljauwbestand. In 1800 zijn onwijs veel Europeanen daarheen geëmigreerd om te vissen en zo stortte dat bestand snel ineen. Dat leverde grote zorgen op voor de toeleveringsketen en de gehele industrie.’
‘Veel vissers vroegen zich af, wat er met hun bedrijf ging gebeuren als we blijven overbevissen en het betekent dat we geen wilde vis meer kunnen verkopen, of de prijs zal stijgen omdat er steeds minder vis zal zijn en het geen duurzaam systeem is. Duurzaamheid van onze oceanen is dus ook een systeem van de economische zee. Het is dus heel, heel belangrijk dat de industrie zegt: We ondersteunen dit MSC-programma, omdat het ook over hun eigen toekomst gaat.’
'Zolang mensen vis blijven eten, willen wij ervoor zorgen dat ze kiezen voor duurzame vis. Er is niet één documentaire die daar verandering in gaat brengen'”
Waarom is het MSC-keurmerk een beter keurmerk voor vis dan de andere op de markt?
‘Nou, daar zijn heel veel verschillende factoren voor. Ten eerste is het de manier waarop het programma werkt. Het is een proces. En het is heel rigoureus. MSC is een multistakeholder-organisatie. De MSC ontwikkelt en evalueert de visserij standaard en de chain-of-custody-standaarden samen met de visserijsector, wetenschappers, natuur-organisaties, overheden en andere belanghebbenden.’
‘De standaard is dus hoog, wat in feite wil zeggen dat de duurzaamheidsnorm vrij hoog is. Slechts 19 procent van de visserij wereldwijd neemt deel aan het programma, 15 procent gecertificeerd en 4 procent in uitvoering. Dat betekent dus dat 80 of 81 procent dat niet is. En dat komt vooral omdat de duurzaamheidsnorm behoorlijk hoog ligt. Als je kijkt naar de recentere cijfers, zul je zien dat het percentage visbestanden dat in de jaren zeventig werd overbevist 10 procent bedroeg en het nu is gestegen tot 35 procent.'
'Aan de andere kant, in gebieden waar MSC aanwezig is, zoals in Europa en Noord-Amerika, verbetert het niveau van duurzaamheid in de visserij juist erg veel en er zijn steeds minder visbestanden die overbevist worden. Dus we erkennen deze zeer goede praktijken. Maar het probleem is dat elders in de rest van de wereld de visserij niet net zo goed wordt beheerd en dat er nog steeds veel overbevissing plaatsvindt – en die neemt zelfs toe. Maar om je vraag te beantwoorden: dat heeft twee redenen, het uitgebreide proces en de hoge standaard.’
Er wordt juist best veel kritiek over de ‘lage’ eisen van een MSC-label geuit. Kunt u dat begrijpen?
‘Er is kritiek op ‘het maken van onze eigen regels’, maar het mooie is juist dat we niet industrie, stakeholder, ngo’s of toeleveringsketen zijn, we zijn het allemaal en allemaal niet. In ons DNA zijn we deze verschillende stakeholdergroepen die vertegenwoordigd zijn in onze bestuursorganen, het bestuur, de technische adviesraad en de stakeholderraad. We hebben die commissies om ervoor te zorgen dat we het beste beoordelingsperspectief krijgen, laten we zeggen. En we bekritiseren onszelf vandaag nog steeds. Ik denk niet dat het meer of minder is dan in het begin. Als je een door consensus geleide organisatie bent, is er altijd één kamp dat niet tevreden is en één kamp wel. Dat hoort bij dat stukje democratie.’
‘Maar, zoals aangegeven, kan 81 procent van de wereldwijde visserij waarschijnlijk niet voldoen aan de MSC-norm omdat de lat hoog ligt. We zouden een duurzaamheidsnorm kunnen creëren waar slechts 5 procent aan kan voldoen, maar hoe activeer je meer verbetering in de visserij als je dat te hoog zou leggen?’
‘Wat voor ons belangrijk is, is dat consumenten prioriteit geven aan MSC-gecertificeerde vis. Zo weten andere producenten dat ze beter aan de MSC-standaard kunnen voldoen. Daar draagt de lat te hoog leggen niks aan bij.’
Wat vindt u van de andere keurmerken op de markt?
‘Daar werken we vooral mee samen aan hetzelfde doel, omdat dit in het beste belang is. En aan het eind van de dag zullen retailers en industrie het beste willen kiezen dat er is. In plaats van te concurreren, geven we er de voorkeur aan meer synergetisch te zijn. En ik denk dat deze synergiën na verloop van tijd zullen blijven toenemen en dat we veel meer samenwerking zullen zien.’
Denkt u dat consumenten genoeg kennis hebben van keurmerken om een duidelijk onderscheid te kunnen maken en daar een keuze op kunnen baseren?
‘Steeds meer mensen begrijpen dat het gaat om duurzaamheid. Maar ik denk wel dat veel mensen niet méér willen weten. Dan zegt een logo op een verpakking al genoeg. Het grootste deel van de mensen wil worden gerustgesteld in hun keuze en kiest daarom voor een keurmerk.’
‘Onze rol met een keurmerk voor vis is om consumenten voor te lichten. Als ze dan meer willen weten, is dat fantastisch. Maar jij en ik zijn ook consumenten, wij worden ook gebombardeerd met informatie. De meerderheid wil gewoon iets wat makkelijk te begrijpen is.’
Had Netflix-documentaire Seaspiracy effect op consumentengedrag, denkt u?
‘In feite doelden ze op het stoppen met het eten van vis. Het is dus heel moeilijk om daar enige consensus mee te vinden. We hebben een heel andere filosofie. Ik bedoel, voor ons is duurzame vis belangrijk om mensen te voeden. En je kunt elk productiesysteem bekritiseren, inclusief vegetarisch en plantaardig. En dus heeft elk productiesysteem voor- en nadelen.’
‘Vis is een gezonde bron van eiwitten. Een derde van de wereldbevolking is afhankelijk van de consumptie van vis. Dat is een belangrijke bron van dierlijke eiwitten. Die kan gewoon niet verdwijnen. Ik denk dat de documentaire meer misleidend was voor kijkers omdat ze ook alle goede initiatieven om duurzamere visserij te stimuleren neerhaalden. Ik denk niet dat het constructief genoeg is. En ik denk niet dat het een veel lagere consumptie oplevert, om eerlijk te zijn. Wereldwijd neemt de consumptie juist toe.’
‘Zolang mensen vis blijven eten (wat zo blijft), willen wij ervoor zorgen dat ze kiezen voor duurzame vis. Er is niet één documentaire die daarin verandering gaat brengen.’
'Het grote deel van de mensen wil gerustgesteld worden in hun keuze en kiest daarom voor een keurmerk'”
Heeft de komende recessie effect op het MSC-keurmerk en de consumptie van vis?
‘We hadden in 2008 ook een recessie en toen is ons programma ook alleen maar gegroeid. Dat is erg interessant. Ik herinner mij dat ik toentertijd een artikel las waarin gezegd werd dat zelfs in financieel lastige tijden veel mensen hun waarden niet veranderen. Ik denk dus dat mensen – als ze ergens om geven, zoals fair trade of duurzaamheid – ze daar nog steeds voor zullen kiezen. De verschuiving zal vooral merkbaar zijn in producten in het goedkopere segment.’
Waar staan we op dit moment wat betreft overbevissing?
‘het MSC-keurmerk voor vis heeft veel vooruitgang geboekt op het gebied van de Noordzee, vooral in Europa en Noord-Amerika. Dus in het algemeen wordt de visserij in dat deel van de wereld duurzamer. En daarom heeft MSC daar een grotere voetafdruk.’
‘Maar veel vis komt vanuit andere delen van de wereld, vooral uit Azië. Daar wordt ook veel vis geconsumeerd. Het is dus belangrijk voor ons om uit te breiden in Azië om daar duurzamere visserij aan te moedigen. Met hulp van de Nationale Postcode Loterij heeft MSC in Indonesië, Zuid-Afrika en Mexico projecten gedaan om lokale visserijen te helpen verduurzamen. We zijn de koploper in Europa en Noord-Amerika. Dat willen we gebruiken om meer Japanners, Zuid-Koreanen en Chinezen aan te moedigen duurzame vis te verkopen en kopen.’
